Dấu ấn chuyển đổi xanh từ cơ sở

Từ mô hình nuôi cua biển trong rừng ngập mặn ở phường Móng Cái 3, cho đến các hoạt động hưởng ứng phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” trên địa bàn toàn thành phố... có thể thấy chuyển đổi xanh đang rất được chú trọng.

Sinh kế bền vững

Đầu tháng 10/2026, chúng tôi có dịp đến phường Móng Cái 3 (TP Quảng Ninh), vô cùng ấn tượng với cánh rừng ngập mặn trải dài ngút tầm mắt của vùng đất này. Từ lớp đất bùn và sóng nước mặn mòi, những thân cây mạnh mẽ vươn lên, đâm chồi nảy lộc xanh biếc, tạo dựng “lá chắn xanh” bảo vệ bờ biển không bị xói mòn và duy trì nguồn lợi thủy sản tự nhiên ở đây.

Nhưng điều mà anh Lâm Bảo Việt (Tổ trưởng Tổ Hội nông dân phường Móng Cái 3) muốn giới thiệu với chúng tôi không chỉ có vậy. Chỉ tay hướng về khu vực ven bờ rộng gần 16ha đang có những hàng lưới chăng chạy dài, anh Việt hào hứng kể cho chúng tôi nghe về chuyện 80.000 con cua biển giống đang được thả nuôi dưới tán rừng ngập mặn. Một mô hình sinh kế được 12 hộ dân tham gia triển khai hơn 1 tháng nay, nhờ sự đồng hành, định hướng, hỗ trợ của chính quyền và các đoàn thể ở cơ sở.

Khu vực triển khai mô hình nuôi cua biển dưới tán rừng ngập mặn phường Móng Cái 3.

Điểm đáng chú ý của mô hình nằm ở cách tổ chức sản xuất gắn trực tiếp sinh kế của người dân với việc bảo vệ tài nguyên rừng. Trước khi thả cua giống, các hợp đồng giao khoán bảo vệ rừng lâu dài đã được ký kết. Những hộ tham gia được tập huấn kỹ thuật và xác định rõ các yêu cầu trong quá trình sản xuất như không chặt phá cây, không xây dựng công trình kiên cố, không sử dụng các biện pháp gây ảnh hưởng đến môi trường, không làm ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của cây trồng hay làm giảm diện tích rừng phòng hộ.

Để mô hình vận hành, cấp ủy và chính quyền địa phương đóng vai trò đồng hành, định hướng; cơ quan khuyến nông hướng dẫn kỹ thuật; đơn vị quản lý rừng phối hợp quản lý diện tích rừng ngập mặn được giao cho người dân để nuôi trồng. MTTQ và các đoàn thể tham gia vận động, nắm bắt tâm tư của người dân, hỗ trợ vay vốn tín chấp nếu có nhu cầu. Trong khi đó, các hộ dân trực tiếp sản xuất chịu trách nhiệm đối với kết quả của mô hình và việc bảo vệ rừng.

Hội Nông dân phường Móng Cái 3 kiểm tra thực tế triển khai mô hình nuôi cua biển dưới tán rừng ngập mặn.

Cùng đi thăm thực tế mô hình với chúng tôi, chị Nguyễn Lệ Hằng, Chủ tịch Hội Nông dân phường Móng Cái 3, chia sẻ: Hội viên nông dân chính là chủ thể của các mô hình phát triển kinh tế ở cơ sở, vì vậy họ không chỉ cần có điều kiện và nhu cầu, mà còn phải có cam kết về tinh thần trách nhiệm khi tham gia mô hình nuôi cua trong rừng ngập mặn. Mục tiêu cuối cùng là giúp hội viên có thêm sinh kế nhưng sinh kế đó phải đi cùng với bảo vệ tài nguyên rừng lâu dài cho địa phương, cùng giám sát trách nhiệm bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường.

Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, phường còn ra mắt đồng thời 1 Tổ Hội nông dân nghề nghiệp “Thực hiện bảo vệ rừng ngập mặn và phát triển sinh kế dưới tán rừng” ngay trong tháng 9/2026, tạo thêm đầu mối để những hộ tham gia cùng trao đổi kinh nghiệm, kỹ thuật, hỗ trợ nhau trong sản xuất và thực hiện các cam kết bảo vệ rừng. Đồng thời, các thành viên trực tiếp đảm nhận nhiệm vụ tuần tra, bảo vệ nghiêm ngặt diện tích rừng được giao; chủ động phát hiện, ngăn chặn và báo cáo chính quyền địa phương xử lý các hành vi xâm phạm, lấn chiếm, ô nhiễm...

Các đại biểu và hộ dân tham gia thả cua giống vào khu vực nuôi trong rừng ngập mặn phường Móng Cái 3 (tháng 8/2026).

Khi rừng được bảo vệ tốt thì người dân mới có môi trường sản xuất ổn định, lâu dài; giá trị kinh tế, sinh thái và môi trường của rừng cũng được phát huy tốt hơn. Đó là nền tảng cho phương thức sản xuất thủy sản thân thiện với môi trường. Kết quả mô hình tại phường Móng Cái 3 đang được Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ, phát triển rừng (Sở Nông nghiệp và Môi trường) đánh giá trên nhiều tiêu chí, trong đó tập trung vào tỷ lệ sống, tốc độ sinh trưởng, năng suất, hiệu quả kinh tế và mức độ phù hợp với điều kiện sinh thái rừng ngập mặn. Đây sẽ là cơ sở thực tiễn để hoàn thiện quy trình kỹ thuật, đánh giá khả năng nhân rộng mô hình tại những khu vực có điều kiện tương đồng.

Vì một Việt Nam xanh

Biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và suy giảm đa dạng sinh học đang trở thành thách thức lớn đối với toàn cầu, tác động sâu sắc đến sự phát triển của nhiều địa phương. Trong bối cảnh đó, phát triển xanh không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích mà đã trở thành một đòi hỏi tất yếu, cụ thể hóa vào trong thực tiễn. Đối với Quảng Ninh, đó là hàng loạt mô hình, hoạt động được triển khai đồng bộ trong nhiều năm qua. Tiêu biểu như hưởng ứng Đề án trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021-2025 do Thủ tướng Chính phủ phát động; Đề án “Giảm thiểu rác thải nhựa” trên vịnh Hạ Long; các mô hình “5 không, 3 sạch” được Hội LHPN triển khai hiệu quả ngay từ các cơ sở hội...

Mới đây nhất phải nói tới phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” do Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát động, được TP Quảng Ninh triển khai rộng rãi, hướng tới xây dựng một phong trào thi đua thường xuyên, liên tục, có tiêu chí cụ thể, có đánh giá kết quả và có cơ chế biểu dương, khen thưởng.

Lãnh đạo xã Đường Hoa tham gia Lễ phát động phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp”, tháng 9/2026.

Cuối tháng 9/2026, tranh thủ thời tiết thuận lợi, hàng trăm người dân thôn Văn Mây (xã Tiên Yên) cùng đội ngũ MTTQ, các tổ chức CT-XH và các CBCS Ban CHQS xã đã cùng tham gia quét dọn, thu gom rác thải dọc các tuyến đường, phát quang bụi rậm che khuất tầm nhìn, khơi thông cống rãnh thoát nước... Không khí lao động diễn ra đồng loạt, sôi nổi và hết sức khẩn trương, theo đúng tinh thần của phong trào là phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng môi trường sống xanh - sạch - đẹp.

Vừa cùng bà con thu gom đống cây mới phát gọn, anh Choỏng Coóc Dếnh, Trưởng thôn Văn Mây chia sẻ: Sau mấy đợt mưa lớn cây cỏ mọc um tùm, rậm rạp ven đường nên dễ hạn chế tầm nhìn của người dân khi đi lại, việc tiêu thoát nước cũng bị ảnh hưởng khi có vài điểm đất đá sạt trượt từ sườn đồi xuống rãnh bên đường. Vì vậy, đợt ra quân này sẽ tập trung khắc phục dứt điểm tình trạng này, tránh tình trạng làm hình thức, dàn trải, lãng phí công sức của nhân dân. Dự kiến đợt ra quân trong tháng 10 sẽ tập trung vào việc trồng cây xanh và kêu gọi mỗi gia đình, mỗi người dân không vứt rác bừa bãi, chủ động thu gom, phân loại và bỏ rác đúng nơi quy định...

Các lực lượng tham gia dọn vệ sinh môi trường khu vực thôn Văn Mây, xã Tiên Yên, tháng 9/2026.

Những hoạt động ra quân vệ sinh môi trường như tại xã Tiên Yên cũng được triển khai khá sôi nổi trong phạm vi toàn thành phố trong những tháng vừa qua. Nhất là từ sau sự kiện 54 xã, phường, đặc khu của Quảng Ninh đồng loạt tổ chức lễ phát động hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới, Tháng hành động vì môi trường, Ngày Đại dương thế giới, Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026 và phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” vào ngày 6/6/2026.

Những hoạt động ra quân diễn ra thường xuyên hơn, tại khắp các khu dân cư, trường học, cơ quan và khu vực công cộng, huy động sự tham gia của đông đảo lực lượng trong cộng đồng. Tinh thần chung tay bảo vệ môi trường đang lan tỏa ngày càng sâu rộng, hướng tới thay đổi nhận thức, hình thành thói quen sống thân thiện với môi trường.